Historia e një piloti të talentuar, të cilit iu pre ëndrra

Muhaxhiri Besnik Isuf Shahi, u lind, u mëkua e u rrit në Shijak, në fshatin Borake, në një familje fisnike me origjinë nga shqiptarët e Bosnjës. Paraardhësit e tij u vendosën në Shijak e në rrethinat e tij në vitet ’80 të shekullit të kaluar në shtegtimin e tyre në vende ku jetohej më qetë e rreziqet ishin më të pakta. Familja me shumë fëmijë e boshnjakut Isuf Shahi, menjëherë pas çlirimit të vendit la Barakën e tij të dashur e u vendos në qytetin e Shijakut, ku u mbështet tek boshnjakë të tjerë dhe tek familjet shqiptare që gjeti aty.

Vetë xha Isufi ishte i pashkollë, por fëmijët e tij, donte t’i shkollonte e t’i bënte të ishin dikush. Në fakt, katër nga të pesë fëmijët që rriti Ai kryen shkollën e lartë. Shijaku, për ata shërbeu si një trampolinë për të kërcyer më tej, drejt perspektivës që u çeli shkollimi.

Fëmijëria e Besnikut, u përcoll në fshatin e lindjes, në fshatin Borake. Ajo nuk ndryshonte shumë nga fëmijëria e bashkëmoshatarëve të tij. I rritur e i mëkëmbur pranë prindërve dhe “nëpër këmbët” e fëmijëve të shumtë të familjes, Besua me flokë biondë si kalliri i grurit të arave përqark shtëpisë ku u lind, sa kohë ishte në Borake fliste vetëm në gjuhën e nënës, në atë boshnjake. Ai, në vegjëlinë e tij ishte shëndetplotë, i zgjuar e i shkathët. Së bashku me bashkëmoshatarët, midis të cilëve shquhej shoqëria me Dullen, djalin e dajos - Ali Kapllani, tek i cili shkonte shpesh, Besniku i mitur, aty, buzë Erzenit, nëpër bahçet plot me pemë e me perime bio mësoi të gjuante mëllenja e të lahej në lumë. Çapitja nëpër baltovinat e udhëve të fshatit dhe vrapimet në natyrë, e kalitën Beson fizikisht dhe e formuan me trup të fuqishëm e rezistent.

Ndër mësimet që i mëkuan qysh në djep, Nënë Sherifja dhe Baba Isufi, injektuan tek djaloshi me flokë të verdhë, ndjenjën komunitare, të qenit i thjeshtë, i drejtë e i pastër, në të gjitha drejtimet. Në familjen e tyre, tek fëmijët, mëkohej atdhetaria, njohja e rrënjëve boshnjake të saj, dashuria për Bosnjen dhe krenaria e të qenit boshnjak, si dhe dashuria e respekti për Atdheun e dytë, për Shqipërinë dhe për Shijakun. Në familjen e xha Isufit, në Borake e më pas, sundonin dashuria dhe respekti për njëri-tjetrin; nuk përgojohej asnjeri dhe nuk kishte e nuk lindën konflikte e mosmarrëveshje me fqinjët apo me bashkëfshatarët. Katër djemtë e Isuf Shahit: Rifati; Muharremi; Bimi; Besniku dhe Zydi, si dhe vajza e vetme e tij - Drita, u formuan me edukatë të shëndoshë, të bazuar në normat e mirësjelljes dhe me traditën e mirëfilltë boshnjake, nga kishin rrënjët. Bashkësia familjare arriti një kohezion e unitet të paparë. Faktori bazë ishin dy prindërit por dhe fëmijët, u bënë të zgjuar, të edukuar e të dëgjuar (të bindur) ndaj atyre që u mësonin prindërit dhe më të rriturit.

Në familjen e Isuf Shahit, në Borake, por dhe në Shijak, në familjet me origjinë boshnjake, pas vendosjes së ngulimeve të muhaxhirëve flitej gjuha e bukur boshnjake. Besniku, vetëm kur nisi mësimet, në klasën e parë të shkollës fillore, në Shijak, nisi mësimin e Gjuhës Shqipe, me të folur e me shkrim. Mund të them se Besnik Shahi, që në klasën e parë të shkollës fillore u bë njohës i dy gjuhëve.

Kur vijonte mësimet në shkollën fillore, mësuesit vunë re tek boshnjaku i parritur – Besnik Shahi, disa tipare karakteristike të një fëmije natyralisht të zgjuar, të vëmendshëm e të saktë në përgjigje dhe pikasën vullnetin e tij për të nxënë. Këto dhe tipare të tjera të karakterit, Besua i kultivoi e i shtoi gjatë gjithë jetës e i shpërfaqi në çdo rast e në çdo detyrë.

Në atë kohë, Shijaku si qendër e banuar, gati gjysmën e popullsisë e kishte me origjinë boshnjake. Kësisoj, Besniku, edhe pse i parritur, nuk e kishte të vështirë të lëvronte dygjuhësinë.

Në vjeshtën e vitit 1953, adoleshenti me flokë të verdhë e me sy bojëqielli, hyri në Politeknikumin “7 Nëntori”, në Tiranë. Aty, Ai u shoqërua e u miqësua me mjaft të rinj, të ardhur nga treva të ndryshme të Shqipërisë. Kjo miqësi e re dhe të qenit në një klasë me nxënës kryeqytetas, ndikuan fuqishëm për zhvillimin dhe për formimin e mëtejshëm të djaloshit nga boshnjakët e Shijakut si dhe i dhanë mundësi Atij të kompletohej me njohuri të sakta për shkencat dhe për jetën. Zgjuarsia natyrale dhe edukata e shëndoshë familjare që kishte marrë, i erdhën në ndihmë djaloshit të pashëm e vital për t’u integruar në jetën e komunitetit të nxënësve dhe pedagogëve të një shkolle “elitë”, siç ishte Politeknikumi “7 Nëntori”. Në shkollën e mesme, ashtu si në të mëparshmet, Besua, shkëlqente në mësime. Kjo në kuptimin që, Ai, vërtet nuk ishte në krye e në tabelën e “nderit” të shkollës, por nuk radhitej as me të prapambeturit.

Besniku nga Shijaku, siç kishte emrin, i tillë dhe u formua: besnik e me besë. Ai gjatë viteve të shkollës së mesme, u rrit, jo vetëm në shtat por u poq si djalë me edukatë të shëndoshë, me sjellje qytetare dhe me kulturë bashkëkohore; Ai u kompletua me të gjitha tiparet karakteristike të një njeriu me prirje drejt progresit dhe me sjellje të pëlqyera nga komuniteti ku jetonte.

Besnik Shahi shquhej në lojërat mes shokësh. Në veçanti, Ai luante, me shpirt lojën e preferuar të rinisë së asaj kohe - futbollin. Veç ta vështroje kur luante me bashkëmoshatarët ku shquhej për shkathtësi, shpejtësi, zhdërvjelltësi dhe për rezistencë. Shpirti i tij luftarak dhe këmbëngulja për të fituar, sedra e mirë dhe përpjekjet për të dalë fitues me meritë, ishin tipare dalluese të tij.

Pas përfundimit të shkollës së mesme, Besnik Shahin e thirrën për të kryer shërbimin e detyrueshëm ushtarak. Atë e caktuan të shërbente në Garnizonin Ushtarak të qytetit të Vlorës ku kreu vetëm një vit shërbim të detyrueshëm. Nisur nga fiziku i tij i zhvilluar, bazuar në vitalitetin dhe zgjuarsinë e tij, doemos dhe në nurin e në të dhënat e tjera, Besniku u përzgjodh për t’u radhitur në kontingjentet e të rinjve që duhet të bëheshin pjesëtarë të fluturuesve, pilotë të ardhshëm. E them, pa mëdyshje se ata që e piketuan djalin boshnjak nga Shijaku për t’u futur në udhët e qiellit e paskan studiuar mirë dhe kanë konkluduar me saktësi tipin e tij. E them këtë, nisur nga njohja vetjake që kam për të dhe nga sa kam pikasur tek Ai njeri “thesaret” e karakterit të të cilit djali i heshtur por i ditur, nga radhët e boshnjakëve të Shijakut ishin të mblojtura brenda tij e nuk shfaqeshin lehtësisht. Besniku nuk vetëlëvdohej kurrë.

Ai nuk kapardisej e nuk bënte pjesë në radhët e atyre shitmendësve, të cilët tunden e shkunden, për të nxjerrë në pah vlerat vetjake, si ato që i kanë dhe të tjera, të cilat vetëm sa i kanë dëgjuar. Besnik Shahi ishte nga ata tipa që nuk flasin kurrë për vete, madje edhe kur duhej, siç e solli fati i tij i trishtë.

Të përzgjedhurit për t’u bërë pilotë, doemos që duhet të kalonin nëpër “sitën” e një komisioni ushtarako-mjekësor. Në Spitalin e Përgjithshëm Ushtarak, në Tiranë, mjekë kompetentë, mbi bazën e këqyrjeve dhe të analizave mjekësore përcaktuan gjendjen shëndetësore dhe prognozën e afërt të kandidaturave të përzgjedhura për t’u bërë aviatorë.

Deri atëherë, Besniku, i lindur e i rritur në Shijak, nuk ishte “takuar” me aviacionin e nuk e njihte atë. Kur ishte fëmijë e bridhte me bashkëmoshatarët, nëpër çaire, Besniku vështronte si uleshin e ngriheshin dhe manovrat që bënin mbi fushën e blertë të aviacionit ushtarak të Shijakut aeroplanët luftarakë të okupatorëve italo-gjermanë por nuk kuptonte asgjë. Më pas, kur në vitin 1957 në fushën e Shijakut u dislokuan e zhvillonin fluturime stërvitore aeroplanë Jak-18 dhe helikopterë Mi-4 e Mi-1, Besniku adoleshent, vraponte, me krahët hapët duke imituar rrotullimet e avionëve, me të cilët mësonin kursantët e parë shqiptarë. As që i shkonte mendja se një ditë, edhe Ai, vetë do të merrte në dorë një aeroplan e do të çante qiejt.

Besniku u gëzua, pa masë, kur mori njoftimin se ishte përzgjedhur ndër kandidaturat e mundshme për t’u bërë pilot. Siç kujton vetë Besniku: “Meqenëse do të futesha në këtë ‘valle’, përpara çdo kabineti mjekësor e tek dera e çdo laboratori, në Spitalin e Përgjithshëm Ushtarak, lutesha që të dilja i shëndoshë, fizikisht e mendërisht, se më pëlqente aeronautika dhe doja të bëhesha pilot”. Lutjet e tij, siç duket vajtën në veshë të Perëndisë dhe njeriu i mirë Besnik Shahi, u deklarua i aftë për t’u bërë pilot. Mbasi u sigurua plotësisht për këtë shans, Besua njoftoi familjen dhe të afërmit se së shpejti do të nisej për studime aeronautike, në shkollën sovjetike të aviacionit dhe ishte kandidaturë e mundshme për t’u bërë pilot. Mbasi mori dhe miratimin e tyre, Besniku nisi punën përgatitore për të udhëtuar drejt Lindjes, në një shkollë prestigjioze, e cila përgatiste pilotë, edhe për forcat ushtarako-ajrore shqiptare.

Në muajin gusht të vitit 1959, së bashku me 20 djem të rinj, të cilët nuk i njihte, Besnik Shahi u nis nga porti detar i Vlorës, me anijen e transportit ushtarak sovjetik “Irgiz”, në një lundrim të gjatë e të paprovuar deri atëherë, për të, në drejtim të portit detar të Odesës, në gadishullin e Krimese, në breg të Detit të Zi. Nuk kishte lundruar e nuk i kishte përshkuar viset nga kaloi, nga Vlora në Pirë e më pas, nëpër Detin Egje, kaloi ngushticën e Bosforit dhe detin Marmara, lundroi nëpër Detin e Zi dhe pas 4 ditësh e kaq netësh të tilla, Besniku dhe shokët e tij zbritën në portin detar të Odesës, ku kaluan dy netë, në një shkollë ushtarake sovjetike.

Në këtë lundrim të gjatë, Besniku ishte në shoqërinë e adoleshentëve si Ai: Guri Merkaj; Harilla Rjebi; Vangjel Baba; Vangjel Llazari; Besnik Varvarica; Agron Daci; Lutfi Mishkeri; Niko Lubonja; Anesti Pojani; Luan Milori; Skënder Shahini; Selman Habilaj; Zija Memi; Petraq Thomaj; Nazmi Dautaj etj. Në këtë anije ishin dhe djem të tjerë, të cilët do të shkonin në shkollat ushtarake sovjetike, për të studiuar në specialitete të tjera.

Në shkollën ushtarake sovjetike të Odesës ku përcollën dy netë, studentët nga vendi ynë, panë rregullin, disiplinën, pastërtinë, mjediset e përshtatshme për të jetuar e për t’u përgatitur, e në tërësi u njohën me kulturën e jetesës e të përgatitjes. Pas dy ditësh, studentët u ndanë, sipas specialiteteve dhe me rrugë të hekurt, u nisën për në destinacionet përkatëse.

Djemtë që ishin përzgjedhur për t’u bërë pilotë, me një tren të posaçëm u nisën për në Veri. Ata shkuan në qytetin e Voronezhit, i cili ishte kryeqendër e qarkut me të njëjtin emër dhe u drejtuan për në qytetin e Borisoglebsit, ku funksiononte, prej vitesh njëra nga shkollat më prestigjioze të aviacionit; ajo me emrin e pilotit legjendar të Forcave Ajrore Sovjetike, “heroit” të Bashkimit Sovjetik, guximtarit Valerij Çkallov. Nga kjo shkollë, kishin dalë mjaft pilotë me emër, të cilët kishin bërë histori në betejat ajrore të Luftës së Dytë Botërore. Atje kishin mësuar fluturimin disa grupe studentësh për pilotë gjuajtës-bombardues, nga vendi ynë, që nga viti 1945, mes të cilëve: Kosta Neco Dede; Tomorr Avdija; Sulo Saliaj; Anastas Ngjela; Bardhyl Taçi; Vasil Andoni; Mahmut Hysa; Gezdar Veipi; Çobo Skënderi; Halit Bulku; Kostandin Sadikaj; Mustafa Çici; Nehar Jazexhiu; Hazbi Seranaj; Bardhosh Hasanaj; Sokrat Basha etj.

Në stacionin e trenit të qytetit, djemtë i priste një autobus ushtarak dhe një oficer sovjetik i shkollës së aviacionit, të cilët kishin dalë posaçërisht. Portretin e atij oficeri elegant, të zhdërvjellët, të veshur “shik”, me uniformën e daljes së lirë, i cili shkëlqente, nga koka tek këmbët dhe fliste rrallë por ishte i saktë në ato që thosh; korrekt në sjellje dhe xhentëlmen, Besniku e fiksoi në memorie dhe e përqafoi si modelin e figurës së tij të ardhme, në karrierën e oficerit.

Shkolla e aviacionit në Borisoglebsk ishte e konsoliduar dhe me emër. Mjediset e kësaj shkolle ishin tejet të pastra e të sistemuara; biblioteka dhe kabinetet mësimore, shkëlqenin e ishin mjaft të kompletuara në literaturë artistike, politike dhe tekniko-shkencore, pedagogët ishin në nivele shkencëtarësh dhe kuadrot që shërbenin në shkollë ishin të përzgjedhur nga radhët e më të mirëve në tërë Ushtrinë Sovjetike. Në shkollën “Çkallov”, grupi i studentëve ku bënte pjesë Besniku, gjeti grupin e studentëve paraardhës, nga vendi ynë, të cilët mësonin për pilotim. Ata ishin: Bilal Josja; Astrit Mersini; Skënder Kanina; Llazar Çupa; Vasil Kromidha etj. Aty studionin e fluturonin dhe pjesëtarët e grupit të mëparshëm ku bënin pjesë: Azbi Seranaj; Sokrat Basha; Bajram Dervishi; Agim Vodopi; Bardhosh Hasanaj; Hamza Koçi etj. Kushtet për të mësuar e për të fluturuar në atë shkollë ishin bashkëkohore dhe mikluese.

Nivelet e studentëve të ardhur nga Shqipëria ishin të ndryshme. Disa vinin nga Shkolla e Mesme Ushtarake “Skënderbej” dhe ishin të mësuar me jetën në komunitet e me disiplinën ushtarake; të tjerët vinin nga shkolla të mesme të vendit tonë ku kishin kryer disa vite, por kishte dhe nga ata me shkollë të mesme të pambaruar ose me shkollë profesionale dyvjeçare, e cila, aso kohe quhej Fzo. Edhe natyrat dhe karakteret e djemve nuk ishin të njëllojta. Të gjithë ishin të veshur me uniformën fushore të kursantit sovjetik të aviacionit dhe kishin në dollap e e përdornin në ditët e daljes së lirë, uniformën e paradës, në të cilën llamburitnin aksesorët vezullues. Njohja me shokët e grupit, si për Besnikun dhe për të tjerët erdhi gradualisht e hap pas hapi. Një gjë ata e kishin të përbashkët dhe e shfaqnin hapët: Studentët për pilotë të grupit të Besos, të gjithë ishin të gëzuar e të lumturuar që po u jepej shansi për të qenë pjesëtarë të Forcave Ushtarake-Ajrore të Shqipërisë dhe se do të fluturonin me aeroplanë gjuajtës-bombardues të kohës.

Për këtë, ata ishin optimistë e besimplotë.

Në gjashtë muajt e parë të jetës në atë shkollë, Besniku dhe shokët e tij, mësuan Gjuhën Ruse dhe morën leksione të dobishme për pilotimin me aeroplanin gjuajtës me helikë të tipit Jak-9. Mësimin e Gjuhës Ruse, Besniku nuk e kishte të vështirë, mbasi Ai zotëronte Gjuhën e bukur Boshnjake, gjuhën e Nënës e cila, në fakt është një variant i gjuhës serbokroate e cila ka mjaft të përbashkëta me Gjuhën Ruse.

Dëshira e madhe për t’u bërë pilot, për Besnik Shahin ishte një motiv i fortë për ta mobilizuar Atë që edhe në lëndët e përgjithshme dhe në ato të specialitetit të arrinte tregues cilësorë. Shkolla e mesme politeknike që kishte përfunduar i erdhi bukur në ndihmë për t’u orientuar shpejt në lëndët e shkencës së aeronautikës.

Por, më shumë se ecuria në mësime, vlera të qenësishme të Besnik Shahit gjendeshin tek figura dhe tek sjellja e tij tërë edukatë qytetare. Besniku ishte natyrë komunitare, e i zgjuar. Ky tipar i tij, i erdhi në ndihmë për t’u afruar shpejt me shokët, të cilët i zgjodhi që të ishin të ngjashëm me të. Besua nga Shijaku, siç kujton shoku i tij i grupit, Guri Merkaj, ishte djalë me norma dhe i ekuilibruar. Ai kishte shoqëri me të gjithë shokët e grupit, por, mes tyre kishte më të preferuar: Vangjel Llazarin; Harilla Rjebin; Guri Mrkajn; Agron Dacin etj. Shokët e grupit të tij që pyeta, për Beson, e kishin të vështirë të më dëftonin se cilin kishte më të afërt në grup. Ai sillej mirë me të gjithë, si shok e si mik.

Diferencën e bënte karakteri i veçantë i secilit.

Fundi i vitit 1959 dhe fillimi i vitit 1960 e kishin thelluar krisjen që u duk në marrëdhëniet ndërpartiake mes Partisë së Punës së Shqipërisë dhe Partisë Komuniste të Bashkimit Sovjetik e pasuesve të saj. Mosmarrëveshjet në lëmin ideologjik u shtrinë, në mënyrë të njëanshme edhe në fushën e lidhjeve ndërshtetërore. Madje, në këtë të fundit u dukën presione të hapëta, me qëllim për të bindur e për të nënshtruar Partinë e Punës së Shqipërisë. Rrjedhojat negative, u dukën shpejt në fushën e mbrojtjes së vendit dhe në veçanti në Aviacionin tonë, si armë e rëndësishme dhe delikate që varej, kryesisht, nga industria sovjetike. “Lëkundja e frekuencave” në marrëdhëniet mes dy vendeve u ndje menjëherë në organizimin dhe në zhvillimin e fluturimeve, në vendin tonë. Mbyllja e Shkollës së Aviacionit Shqiptar, një vit më parë, kishte shkaktuar rrjedhoja negative.

Qeveria Sovjetike, me qëllim që të vijonte presionet ndaj vendit tonë dhe për të pasur kontroll më efektiv mbi veprimtarinë e studentëve shqiptarë që mësonin aeronautikë në Bashkimin Sovjetik, gjatë vitit 1960 (pranverë) bëri një rigrupim të tyre. Studentë të profileve të ndryshme, u shpërngulën nga shkollat e qyteteve të ndryshme të vendit, në një shkollë të vetme, me qendër në qytetin e Krasnodarit. Në kohë të ndryshme, në këtë shkollë u sistemuan studentët që mësonin për shfrytëzimin e teknikës fluturuese, nga qyteti i Harkovit. Studentët që mësonin pilotimin e helikopterëve, u shpërngulën nga shkolla e vetme e këtij lloji, me qendër në Pugaçov e u vendosën në Krasnodar. Kështu u veprua dhe me studentët që kishin shkuar në Shadrinsk, (përtej Uraleve) dhe me ata që mësonin pilotimin e aeroplanëve gjuajtës-bombardues, në shkollën me emrin e Valeri Ckallovit, në qytetin e Borisoglebsit.

Së bashku me këta, në shkollën e Aviacionit të Krasnodarit në muajin gusht të vitit 1960, u sistemuan studentët për pilotë bombarduesi dhe ata për gjuajtës-bombardues, të cilët, u “liruan” së qeni kontingjent i Shkollës së Aviacionit shqiptar, pas mbylljes së saj. Me qëllim që të zhvilloheshin programet e përgatitjes ajrore, të cilat ishin të ndryshme për nga lloji e të diferencuara, në vartësi të shkollës së Krasnodarit ishin: Regjimenti i aviacionit i qytetit të Batajskut, ku fluturonin 2 skuadrilje me aeroplanë mësimorë me helikë të tipit Jak-18A dhe një skuadrilje me helikopterë të tipave Mi-4 e Mi-1; si dhe regjimenti i qytetit të Kushovskës, ku studentët fluturonin me aeroplanë gjuajtës-bombardues Mig-17.

Djemve të grupit ku bënte pjesë Besniku, u ra shorti të shkonin e të qëndronin për pak kohë në shkollën e aviacionit të Krasnodarit. Në pranverën e vitit 1960, ata u zhvendosën në qytetin e Batajskut i cili, në atë kohë ishte në juridiksionin e qarkut të Rostovit mbi Don; rreth 7 km në Lindje të tij. Atje ishte dislokuar një regjiment i aviacionit me helikë (Jak-18A dhe helikopterë të dy tipave). Komandant i regjimentit ishte koloneli Vollkov, “Hero” i Bashkimit Sovjetik, pjesëmarrës i suksesshëm i regjimenteve luftarake, të aviacionit sovjetik, në betejat ajrore të Luftës së Dytë Botërore.

Me studentët shqiptarë të grupit të Besnikut, u kompletua skuadrilja e dytë, e cila kishte komandant majorin autoritar - Tirsin dhe zëvendës të tij, majorin shpirtmirë - Bondarev. Në skuadriljen e parë të këtij regjimenti ishin sistemuar e fluturonin, në avionët Jak-18A, studentët nga Hungaria, të cilët, për hir të së vërtetës ishin më të shkolluar e më të kulturuar dhe vishnin uniformën e vendit të tyre, e cila ishte mjaft cilësore. Besniku kishte instruktor të teknikës së pilotimit, kapitenin Valerij Bobikov, një pilot me teknikë pilotimi të përsosur; një akrobat i vërtetë. Të dyja skuadriljet me aeroplanë Jak-18A; fluturonin në të njëjtin aerodrom; në fushën e blertë të aerodromit të Batajskut, i cili kishte përmasa “gjigande”.

Në këtë fushë, ishin parkuar një numër i madh aeroplanësh të mesëm bombardues fronti të tipit Il-28 të cilët, ishin në gjendje teknike të mirë por, që në atë kohë ishin nxjerrë jashtë armatimit të aviacionit luftarak sovjetik dhe kishin kaluar në dispozicion të shërbimit meteorologjik të vendit. Në këtë fushë ishin parkuar dhe mjaft aeroplanë reaktivë gjuajtës-bombardues të tipit Mig-15, të cilët përdoreshin për të stërvitur zjarrfikësit dhe prisnin radhën për t’u bërë skrap, në uzinën nëntokësore të qytetit, të cilën nuk e pamë asnjëherë. Këta aeroplanë zbardhonin atë fushë të gjelbër dhe shërbenin si orientues karakteristikë, për pilotët në ajër.

Për ironi të fatit, në atë kohë, në vendin tonë, aeroplanët Mig-15 dhe i vetmi aeroplan Il-28, që dispononte Flota Ajrore e Shqipërisë jo vetëm që ishin në shfrytëzim si avionë luftarakë, por çoheshin në ajër me pjesë këmbimi të marra nga rikuperot (hedhurinat), ose shfrytëzonin fushën ranore të Poros, për të kursyer gomat e avionëve. Deri në këtë pikë mbërriti “bujaria” e “miqve” tanë.

Praktikën e fluturimit, Besniku e përcolli me tregues cilësorë mbi mesataren e grupit ku bënte pjesë. Niveli i ngritur teorik, zgjuarsia dhe shkathtësia natyrale, mprehtësia e tij për t’i kapur shpejt e për t’i ruajtur të qëndrueshme shprehitë e çdo elementi ajror, thjeshtësia dhe predispozicioni për të kërkuar ndihmë, pa drojë dhe vullneti i hekurt i tij për t’u bërë pilot ishin premisa të domosdoshme dhe efektive që ndikuan tek Ai për t’u “miqësuar” shpejt me ajrin. Besua i kishte vënë vetes për detyrë dhe u kishte dhënë fjalën të tijve, se domosdo do të bëhej pilot dhe, Ai ishte fjalëmbajtur. Prandaj Besnik Shahi ishte i vëmendshëm në çdo fluturim dhe ngulmonte për të përftuar sa më shumë prej çdo ngritjeje në ajër.

Në fund të muajit gusht të vitit 1960, kur grupi ynë vajti në Bashkimin Sovjetik për të mësuar aeronautike, grupin e Besnikut e gjetëm në Batajsk, në valën e fluturimeve shkrifteruese, përpara se t’i nënshtroheshin provimit përfundimtar në përgatitjen ajrore. Tek i vështronim tek bënin akrobaci ajrore, ne rishtarëve na shtohej dëshira dhe pasioni për t’u bërë si ata. Pa ju bezdisur, të nderuar lexues, po ju përcjell një mbresë vetjake, nga ajo kohë. Besoj se ia vlen të harxhohen disa sekonda për të marrë informacion mbi një ndodhi të rrallë.

Një ditë, fluturohej në pilotazh vertikal, në të gjitha zonat rreth aerodromit nga ku aeroplanët në ajër mund të vrojtoheshin lirisht nga toka, me sy të lirë. Në “zonën 1” të atij aerodromi, mbi rajonin e Mokrij Batajskut, në lartësi rreth 800 m kalonin aeroplanët e transportit ajror, të cilët humbisnin lartësi e shkonin në ulje, në aerodromin e Dytë të qytetit të Rostovit mbi Don.

Meqenëse grupi ku bënte pjesë Besniku, ishte në fund të programit të fluturimeve, në fazën e shkrifterimit përpara provimit, majori Bondarev, i cili, zakonisht qëndronte në udhëheqje të fluturimeve dërgoi për të pilotuar në zonën 1, e cila ishte e rezervuar, një student, i cili duhet të pilotonte normalisht në lartësinë 1500 m. Stafi drejtues i skuadriljes dhe shokët e dinin që ai e kishte të vështirë të bënte karuselin në ajër (kompleks vertikal) por, pas përmbysjes së avionit, në vend që të shkonte poshtë, bënte një rrotullim horizontal (boçkë).

Një shok i tij (Selmani), i cili pilotonte në zonën fqinjë (Nr. 2), la zonën e tij, iu afrua të parit në lartësinë 1500 m, në fluturim horizontal e i foli me radio Rsiu – 3 M: “Vështro djathtas dhe bëj si unë!” Sapo Selmani pikasi se shoku e vuri re praninë e tij përbri, përmbysi avionin e tij dhe shkoi poshtë, në pikjatë. Kur e pamë këtë pamje, ne dhe majori Bondarev, duke çmuar rrezikshmërinë e këtij veprimi, vumë duart në kokë e thamë: “Shyqyr që mbaroi me kaq!” Të dy aeroplanët mund të ishin përplasur me njëri-tjetrin mbasi dukuria ishte e mbarsur me rrezik iminent. Ndodhi e pandodhur. Rrjedhoja më negative ishte shkelja e rregullave të zhvillimit të fluturimeve gjë që nuk ishte pak.

Pas provimeve në fluturim dhe atyre mbi njohuritë teorike studentët e grupit ku bënte pjesë Besniku u zhvendosën në Jug të Bashkimit Sovjetik. Ata u sistemuan në mjediset e Shkollës së Aviacionit në qytetin e Krasnodarit. Në auditorët e kësaj shkolle, djemtë nga vendi ynë studiuan, teorikisht veçoritë e shfrytëzimit, në tokë e në ajër, të aeroplanit gjuajtës-bombardues reaktiv të tipit Mig-17, me të cilin do të fluturonin, në pranverën e ardhshme në aerodromin e betonuar të qytetit të Kushovskës. Përvetësimi i aeroplanit reaktiv Mig-17, në të cilin vendosej motori turboreaktiv Vk-1A dhe që çlironte shpejtësi parazanore rreth 1200 km/orë ishte një hap serioz drejt ngjitjes në tipa të tjerë avionësh, të këtij lloji, më të sofistikuar e të pajisur me armatim më të fuqishëm.

Aerodromi i qytetit të Kushovskës ndodhej në një provincë në juglindje të aerodromit fushor të qytetit të Batajskut. Instruktor të teknikës së pilotimit, për mësimin e këtij tipi aeroplani, Besnik Shahi kishte rusin Lloshevskij. Procesi teorik dhe koha e përgatitjes në tokë, të cilat Besua i shfrytëzoi intensivisht, i shërbyen për të njohur veçoritë e shfrytëzimit të aeroplanit të ri, në tokë e në fluturim.

Kur nisën fluturimet e para vozitëse, me instruktorin fluturues në kabinën e dytë të aeroplanit mësimor Uti-Mig-15, veçoritë e shfrytëzimit, teorikisht, Besua ynë i kishte të qarta; Atij i nevojitej praktika fluturuese për t’u kompletuar me të dy komponentët. Të gjitha llojet e përgatitjes në tokë, ishin të dobishme e të domosdoshme por, “vulën” ua vinte fluturimi. Atje bëhej konkretizimi i gjithë elementëve që studenti kishte mësuar teorikisht. Siç i thonë fjalës: “praktika ishte kriter për të vërtetën”.

Fluturimet me ngritje dhe me ulje në një shirit të betonuar paraqitnin vështirësi jo të pakta. Studentët ishin mësuar të ngriheshin e të uleshin në aerodromin fushor të Batajskut, ku përmasat e tij ishin jo vetëm “gjigande”, por edhe kufizimet që përcaktonin kufijtë e brezit dhe shenjat për vlerësimin e fluturimit ishin më të lehta e mund të shmangeshin. Në brezin e betonuar, ulja e aeroplanit ishte tepër e vështirë, jo vetëm sa i takon përcaktimit të lartësisë së rrotave të avionit nga toka dhe dhënies së pozicionit tripikësh të uljes. Manovrat për futjen në kthesën e katërt, planërimi, takimi me tokën dhe shuarja e shpejtësisë e ruajtja e drejtimit, pas uljes janë më të vështira.

Dalja jashtë brezit të betonuar edhe pse ka një brez rezervë, në të dyja anët e brezit kryesor, prapëseprapë është e mbarsur me rreziqe. Në këtë kuptim, çdo veprim duhet kryer në kohë e me saktësi të madhe. Besniku, falë tipareve të tij të qenësishme ku kryefjalë ishte vullneti për t’u bërë pilot, në tokë e në ajër ishte i qëndrueshëm. Atë që kapte, Ai, e “magazinonte” dhe nuk kishte fuqi që ta shkulte nga përvoja e tij. Shokët, meqenëse, Besua ngjante me rusët, nga pamja e jashtme, por dallonte shumë nga temperamenti, i kishin vënë novkën Borja, që është shkurtim i emrit rus – Boris. Me këtë novkë i flisnim deri vonë, kur Ai fluturonte në Rinas, madje dhe para se të ndodhte ai i flamosur vendim për t’i hequr të drejtën e fluturimit, padrejtësisht.

Në një kohë kur çdo gjë shkonte për bukuri dhe studentët shqiptarë, po përvetësonin qëndrueshëm elementët e fluturimit, duke kaluar nga ushtrimi në ushtrim, në një ditë të bukur, një urdhër kriminal i detyroi studentët shqiptarë të pilotimit, në mënyrë ultimative të linin startin e fluturimeve dhe aerodromin e të niseshin me urgjencë, për në vendin e tyre. Një lajm i cili shkaktoi shumë trishtim e mërzi në radhët e studentëve. Atyre u ndërpre, me dhunë procesi i të nxënit dhe “u fikën” ëndrrat e tyre. Por, brenda kësaj mërzitjeje ishte dhe një ndjenjë kënaqësie se atyre u jepej mundësia të takonin, pas rreth dy vjetësh qëndrimi larg, familjarët, shokët dhe miqtë e tyre, për të cilët kishin shumë mall. Nuk kanë thënë më kot të parët se, jo çdo e keqe vjen vetëm për të keq. Në këtë rast, e keqja ishte shumë e madhe, e pallogaritshme, por dhe mes kësaj të keqeje, vende-vende, dukej dhe ndonjë ndjenjë e brendshme gëzimi.

Besniku, mes asaj mërzitjeje, përfytyronte vajtjen në Shijak, përqafimin e prindërve, të motrës dhe vëllezërve, vajtjen tek dajo Aliu i preferuar, takimet e përzemërta me shokët e fëmijërisë dhe me moshatarët e tij. Do të çapitej nëpër ato udhë me baltë e me pluhur ku ishte rritur, do të kalonte në breg të Erzenit e do të kujtonte pellgjet ku kishte mësuar të notonte; do të ndalej për një çast për të vrojtuar kallamat buzë ujit, do të ndjente fëshfërimën e tyre nga era etj. Besua përgatitej shpirtërisht për të përballuar takimin dhe pyetjet pambarim të të moshuarave, të fisit e të mëhallës e më tej. Ashtu, i përhumbur në kujtime e i brengosur nga ai ultimatum ogurzi, Besniku, përgatiti bagazhin e u përgatit për rrugëtimin e largët që e priste, me tren, me aeroplan, me makinë.

Studentëve të grupit të Besnikut, ashtu si dhe atyre të grupeve të tjera që fluturonin në Kushovskaja e në Krasnodar dhe të tjerëve që duhet të ndaheshin nga auditorët e të mësuarit të shkencës aeronautike, u vinte shumë keq që ndërprenë, studimet dhe fluturimet e do të ktheheshin në Atdhe, jo siç e kishin menduar.

Studentët e grupit të Besnikut, sapo kishin nisur të fluturonin në formacion luftarak, në çift avionësh, i cili konsiderohet si njësia bazë dhe më e vogël e përdorimit luftarak të aeroplanit. Ata, me një tren të shpejtësive bashkëkohore, u nisën me urgjencë për në Moskë, ku i priste një aeroplan i posaçëm me të cilin do të fluturonin drejt Shqipërisë. Në stacionin e trenit, të qytetit ku banonin, ata u bashkuan me kolegët e tyre që vinin nga Krasnodari e më pas me ata të Batajskut. Pas dy ditësh udhëtimi me tren, dhe pas peripecive që ndodhën në stacionin e trenit të Voronezhit, studentët mbërritën në Moskë, ku i priste një aeroplan transporti i linjës ajrore: Moskë – Tiranë i tipit Tu-104, i cili, më 18 shtator të vitit 1961, në mesditë, i solli djemtë.

Kur fluturonte mbi hapësirat sovjetike të Kaukazit të Veriut, si në Batajsk dhe në Kushovskaja, Besniku vërtet i bënte shërbimin e nevojshëm përvetësimit të elementëve të fluturimit por mendjen e kishte në Shqipëri, e cila iu bë Atdhe i dytë dhe e donte shumë. Besua mendonte Shijakun, vendin ku u rrit e u burrërua, të cilin gjithashtu e donte shumë; “vdiste” për Boraken ku u lind e ku hodhi çapat e parë, mendonte për shokët e fëmijërisë e të shkollës, me të cilët kishte ndarë çapën e bukës dhe mblonte të fshehtat nga gjuetia e mëllenjave, nga larja në Erzen, me e pa dijeninë e më të rriturve etj. Etj. Me këto mendime në kokë, Besniku, pas disa formaliteteve të nevojshme që bëri Ministria e Mbrojtjes, e mbajti vrapin në Shijak. Nuk ka penë që ta shkruajë e mendje që ta rrokë, ndjesinë që përjetoi adoleshenti boshnjak Besnik Shahi, në atë vajtje të beftë, në gjirin e familjes dhe të komunitetit shijakas e më gjerë. Pa u shmallur mirë me prindërit, motrën dhe vëllezërit, në Shijak, Besnikun nuk e mbante vendi sa të shkonte në Borake e në Koxhas dhe kudo ku kishte bashkëmoshatarë e njerëz të fisit të tij. Koha e pushimeve që akordoi Ministria e Mbrojtjes rrodhi shpejt e Niku ynë nuk e mori vesh si u sosën ditët e pushimeve.

A thua se ishte bërë ndonjë gabim në llogaritje? Gjykonte kësisoj Besnik Shahi mbasi nuk e kishte nxjerrë sa e si duhet dufin e mallit që e kishte pikur. Ai dhe si Ai gjithë shokët e tij, kishin dhe një merak të madh: Si do të vijonte më tej, fati i tyre, lidhur me “ëndrrën” e parealizuar të fluturimit. Ata e kishin ndërprerë përgatitjen ajrore, kur po fluturonin në formacion çift avionësh dhe i brente meraku, a do të ngjiteshin sërish në ajër e a do të “notonin” nëpër shtresat e ajrit shqiptar apo do të shtegtonin diku gjetkë. Mendja u shkonte tek një rrugëtim i largët për në Lindjen e Largët, ku dhe gjasat ishin më të shumta.

I shkonte nëpër mend të gjithë variantet e mundshëm Besniku zemërflori e nuk e shijoi si duhet nektarin e atyre ditëve plot diell mesdhetar që i sollën pushimet e paparashikuara, paçka se ishte mesi i shtatorit. Megjithatë, duke vajtur shtëpi më shtëpi e duke takuar mjaft nga shokët e tij përfshi Dullen, i cili, si Besua ishte kthyer me detyrim nga Gjermania Lindore ku kishte shkuar për të studiuar në fushën e agronomisë.

Meqenëse Partia e Punës e Shqipërisë, në Mbledhjen e 81 partive komuniste dhe punëtore, në Moskë, në nëntor të vitit 1960 doli hapët në anën e Partisë Komuniste të Kinës, politika pragmatiste e saj e gjeti daljen nga kriza e rëndë që e pllakosi pas ndëshkimeve që ndërmori partia “nënë” ndaj vendit tonë nëpërmjet mbështetjes tek “vëllai i madh aziatik”, tek Kina e Mao Ce Dunit.

Pas një “grumbullimi” thuajse 30-ditor në garnizonin ushtarak tek “Rrapi i Treshit” aty nga ditët e para të nëntorit të vitit 1961, Besnik Shahi dhe shokët e tij të grupit: Vangjel Llazari; Harilla Rjebi; Agron Daci; Zija Memi; Lutfi Mishkeri; Guri Merkaj; Petraq Thomai; Nazmi Dautaj dhe Luan Milori, u nisën nga porti detar i Durrësit, në një lundrim të gjatë, në drejtim të Lindjes së Largët, me anijen oqeanike, “Vlora” e cila i përkiste shoqërisë lundruese të përbashkët “Chal” dhe mbante në kiç flamurin shqiptar.

Anija në fjalë ishte e destinacionit për të transportuar mallra por koniunkturat e kohës, diktonin që, me atë mjet lundrues të papërshtatshëm për transportim udhëtarësh, të niseshin në lundrim edhe dy grupe nga kandidatët për pilotë, (njëri me studentë dhe tjetri me oficerë që studionin për t’u bërë pilotë) të cilët ishin të përzënë nga shkollat sovjetike të aviacionit. U gjykua e u veprua kësisoj, për arsyen e vetme se të gjithë këta kishin studiuar në Bashkimin Sovjetik; njiheshin dhe kishin dokumente identifikuese në Moskë. U gjet si zgjidhje e përshtatshme kjo manovër, mbasi rrugëtimi me linjat ajrore të cilat, aso kohe kalonin dhe monitoroheshin nga Moska, ishte praktikisht i pamundur, madje, i rrezikshëm.

Kandidatët për pilotë, nuk ishin të maskuar në anije, por, drejtuesit e anijes, i mësuan ata të thoshin se jemi marinarë, madje u caktuan dhe ndonjë detyrë, sa për t’u justifikuar. Pas gati 20 ditësh lundrimi, anija e shpejtë me kapacitet 12000 tonë “Vlora”, u ankorua në portin lumor kinez të Can Gjanit, në Jug të vendit. Ishin studentët e parë ushtarakë shqiptarë që do të studionin në shkollën kineze të aviacionit.

Meqenëse djemtë nga vendi ynë, më parë kishin studiuar në Bashkimin Sovjetik, ata u pritën në Can Gjan, nga autoritetet lokale e nga ata të ardhur nga Pekini, me nderime të jashtëzakonshme dhe si heronj. Pas Can Gjanit, ata, në grup u zhvendosën në Veri dhe nëpërmjet Pekinit, u stacionuan në Mancuri, në qytetin pranë detit të Verdhë në Gao Mi. Udha e hekurt që përshkuan në disa ditë, ishte e largët, por djemtë nga vendi ynë, meqenëse e bënin atë udhë për herë të parë, më shumë shuan kuriozitetin dhe u relaksuan. Për t’u shënuar është fakti se me kalimin e ditëve, nga pritja në pritje, nderet u zbehën, gradualisht.

Në këtë lloj sjelljeje ndikoi negativisht një orientim që dha komandanti i aviacionit i asaj kohe, sipas të cilit: “... Tanët t’i trajtoni njëlloj si tuajët!” Absurditet dhe tendenciozitet ky që solli rrjedhoja të ndjeshme negative për vendin dhe i kushtoi shtrenjtë aviacionit tonë. Një pjesë e grupit, kur u kthye nga Bashkimi Sovjetik, në Shqipëri, u titulluan oficerë, nga Ministria jonë e Mbrojtjes.

Mirëpo, atyre nuk u dha paga që u përkiste; as në Kinë; as në Shqipëri, ku kishin lënë familjet. Ky qëndrim i pabazuar në ligje e i pakuptimtë, u bë shkak për revoltën e oficerëve, të cilët refuzuan të fluturonin në ato kushte. U mor masë kolektive dhe i gjithë grupi i oficerëve, u kthye në Shqipëri, siç thuhej në atë kohë “pako postale”. Grupi u shpërbë por aviacioni humbi disa kuadro të devotshëm, të cilët ishin talente në fluturim.

Nuk e kishim “luksin” të përzinim nga fluturimi rreth 20 pilotë nga të cilët veçoheshin: Bilush Imeraj; Divin Abazaj; Muco Mucaj; Cerciz Zeka; Shuaip Nurja; Servet Murati; Lirim Kokona; Robert Marko etj. Të kthyer të detyruar, si masë shtrënguese, disa prej tyre u ndodhën në udhëkryq e nuk mund të gjenin një punë apo një strehë. Ndonjëri, si Servet Murati, nuk e hodhi poshtë shlemafonin por e mblojti atë dhe ruajti dëshirën për të fluturuar. Rasti i tij të emocionon si një dukuri e rrallë, krahasuar me disa që i kishin “krahët të ngrohtë” e bënë karrierë. Mund të duket e pabesueshme, por ka qenë një realitet i hidhur, rasti fatkeq i pilotit Bilush Imeraj, i cili, për mungesë të “shpatullave të ngrohta” zëvendësoi ruçkën e avionit gjuajtës-bombardues me kërrabën e çobanit. Bilushi, pilot i talentuar u bë blegtor, në kooperativën bujqësore të fshatit “Asim Zeneli”, në rrethin e Gjirokastrës. Bilushi punoi çoban me dele, derisa dikush, nga ata që u ecte fjala, për bamirësi ndërhyri dhe e sistemoi Atë në Uzinën Mekanike të Aviacionit, në Qytetin “Stalin”, punëtor.

I përafërt ishte fati i heroit të këtij rrëfimi: Besos tonë të paharruar, të cilit, goja i rridhte vetëm “mjaltë”. Besnik Shahi, disa vite më pas, si rrjedhojë e sjelljes kapricioze të një kapadaiu me pushtet, të cilit i pëlqenin vetëm mburrkat, përfundoi 15 vjet radhazi roja në një kolibe në hyrje të një ndërmarrjeje në kryeqytet ku e pranuan në punë vetëm për të bërë sevap. Le të largohemi nga këto aspekte të zhvillimit të luftës së klasave, me egërsi të paparë, të nxitur nga motive vetjake e kapricio shpirtkatranësh dhe të vijojmë rrëfimin për boshnjakun e besës nga muhaxhirët e Shijakut, Besnik Isuf Shahi. Grupi i studentëve për pilotë në të cilin bënte pjesë Besniku, nuk ishte në numër, ashtu siç vajti në Bashkimin Sovjetik por “firoi” udhës. Në Kinën e largët ku u vendosën, në qytetin Gao Mi nga radhët e këtij grupi mbijetuan: Besnik Shahi; Lutfi Mishkeri; Vangjel Llazari; Petraq Thomai; Guri Merkaj; Agron Daci; Harilla Rjebi; Nazmi Dautaj; Zija Memi e Luan Milori.

Qyteti Gao Mi, ku ndodhej shkolla e aviacionit ndodhet në Mancurine e largët e të ftohtë, në bregun e Detit të Verdhë, pranë Gadishullit të Korese. Në afërsi të qytetit, në një fushë me përmasa gjigande, si Porua jonë, e cila zbardhellen nga kripa, funksionojnë katër pista të betonuara, në të cilat ngrihen e ulen aeroplanë reaktivë. Në njërin nga të katër aerodromet ishin dislokuar e fluturonin studentët dhe oficerët e ardhur nga Shqipëria për të përfunduar programet e stërvitjes ajrore. Studentët, me statusin që kishin, ndryshe nga kolegët e tyre oficerë, të cilët i kishin shokë ishin të detyruar t’i nënshtroheshin kushteve të stërvitjes e të jetesës, siç kishte lënë porosi komandanti i aviacionit. Prandaj, ata nuk u quajtën e nuk u trajtuan si grevethyes, por vijuan dhe përfunduan programin, atje ku e kishin ndërprerë.

Ndryshe nga sa mësuan në Krasnodar dhe në Kushovskaja, në shkollën kineze të aviacionit, ku ata shkuan për t’u perfeksionuar në fluturime në formacion, me aeroplanët Mig-17, iu nënshtruan programit të fluturimeve në çift aeroplanësh por në tipin Mig-15, i cili ishte një hap prapa krahasuar me avionin paraardhës Mig-17, me të cilin ata ishin praktikuar në Bashkimin Sovjetik.

Me gjithë vështirësitë që ndeshën (nuk dinin gjuhën e vendasve; fluturonin mbi hapësira të panjohura; ushqimin dhe trajtimin nuk e kishin siç e kërkonte profesioni i aviatorit, mënyra e të mësuarit ishte tjetër, etj.), studentët shqiptarë e kryen me sukses programin e fluturimeve, aty ku e kishin ndërprerë. Ata, gjatë gjithë kohës, fluturuan vetëm në formacion çift. Në njësinë ku fluturonin studentët tanë, në një ditë fluturimi ngjau një premisë për ngjarje të jashtëzakonshme. Një student, pas kryerjes së detyrës ajrore, në vend që të ulej në pistën nga ku u ngrit, u ngatërrua dhe u ul në një pistë pranë. Kinezët, në të dy aerodromet, nuk u shqetësuan (në aparencë), veçse aerodromi pritës njoftoi se një pilot i cili nuk zotëronte gjuhën e vendasve, ishte ulur suksesshëm në aerodromin e tyre.

Edhe pse nuk e bënë të madhe, organizatorët e fluturimeve, në aerodromin ku stërviteshin, studentët nga Shqipëria, i brente sedra e sëmurë se nuk i kishin marrë të plota masat organizative të sigurimit të fluturimeve. Adoleshentët shqiptarë nuk i patën mundësitë për të mësuar Gjuhën Kineze as për të komunikuar nëpërmjet radios Rsiu-3M, me udhëheqësin e fluturimeve, në kullën e drejtimit të cilit qëndronte një përkthyes i Gjuhës Ruse. Në aerodromin e Sui Xunit, p.sh., ku fluturonin në të njëjtin tip, studentë të tjerë nga vendi ynë, kur ata kryenin detyra ajrore në thellësi të Mongolise së Brendshme, një aeroplan i të njëjtit tip, me rezervuarë varës plot me karburant, i cili drejtohej nga një instruktor, fluturonte në lartësi rreth 1000 metra mbi lartësinë në të cilën fluturonte studenti dhe e mbante atë në vrojtim vizual, i gatshëm për ta ndihmuar atë. Pas kësaj ndodhie fatkeqe vendasit i forcuan masat organizative e raste të ngjashme, të paktën me studentët shqiptarë nuk ngjanë.

Programin e fluturimeve me aeroplanët Mig-15, kryesisht në formacion çift avionësh studentët e grupit ku bënte pjesë Besnik Shahi, e përfunduan në fund të vitit 1962. Po në atë fundviti, ata u kthyen në Atdhe. Kthimi u bë në udhë detare, siç vajtën, me anijen “Vlora”. Vitin e Ri 1963 djemtë e ardhur nga larg e festuan në familjet e tyre biologjike. Besniku, kur u kthye nga studimet në Bashkimin Sovjetik, ndonëse vajti pranë të tijve, nuk mundi ta shuante mallin që e përvëlonte për familjarët dhe për miqtë e shokët e fëmijërisë. Mallit të pashuar iu shtua një tjetër mall, ai i qëndrimit në Lindjen e Largët, edhe pse për një periudhë kohore më të shkurtër.

Në fillim të vitit 1963 (në fund të janarit 1963) ish-studentët për pilotë: Besnik Isuf Shahi; Agron Shevqet Daci; Guri Demir Merkaj, Nazmi Rait Dautaj dhe Zija Shyqo Memi u emëruan pilotë gjuajtës-bombardues në Regjimentin e Aviacionit, në Rinas. Grupi i tyre ishte më i madh, por ai u nda në dysh. Harilla Rjebi; Vavgjel Llazari; Petraq Thomai; dhe Lutfi Mishkeri, u emëruan në të njëjtën detyrë, në Regjimentin “Peza” të Qytetit “Stalin”.

Në Regjimentin e Rinasit, Besniku dhe shokët e tij, u caktuan në Skuadriljen e dytë, e cila drejtohej nga Vunjoti i lindur për të fluturuar Kosta Neco Dede. Skuadrilja e dytë ishte e pajisur me 12 aeroplanë gjuajtës-bombardues reaktivë të tipit Mig-17F, të pajisur me forsazh. Komandantë të katërsheve, në atë kohë ishin pilotët e klasit të parë: Çobo Skënderi; Gezdar Veipi dhe Bajazit Jaho. Komandant i regjimentit ishte koloneli Niko Selman Hoxha. Regjimenti kishte dhe një skuadrilje tjetër, e cila ishte e pajisur me 12 aeroplanë gjuajtës-kapës mbizanorë me dy motorë Rd-9B, të tipit Mig-19 Pm. Komandant i skuadriljes ishte smokthinjoti Lulo Musai, pilot me përvojë të gjatë.

Me gradën e nëntogerit, Besniku, fillimisht u emërua komandant ekipazhi, në skuadriljen e dytë.

Në mes të vitit 1963, erdhën nga Kina e u emëruan në Regjimentin e Rinasit - 5 pilotë të rinj. Ata kishin përfunduar studimet e ishin diplomuar pilotë gjuajtës-bombardues, në Shkollën e Tretë të aviacionit kinez, në Cin Zhou e në Sui Xun. Ata ishin: Andrea Petro Toli; Dhori Nasi Zhezha; Bashkim Salih Agolli; Adem Mahmut Çeça dhe Niazi Xhevit Nelaj. Me mbërritjen e pilotëve të rinj, Besnik Shahi u emërua komandant çifti.

Në zbatimin e detyrave ajrore të atij viti, Besnikun e kishja komandant çifti. Së bashku, në çift, me Besnikun kryem të gjitha detyrat e programit ajror të atij viti, me aeroplanët Mig-17F. Në tokë e në ajër, tek Besua gjeta një shok e mik të përkushtuar e shumë të thjeshtë. Ai nuk shiste mend, kurrë e nuk kishte smirë. Në sjelljen e tij nuk ishte e vështirë të shquaje urtësinë, zgjuarsinë, mençurinë, vullnetin e hekurt, durimin dhe këmbënguljen. Ai ishte njeri me sedër të mirë dhe dashamirës.

Ai njeri nuk synonte të bënte karrierë, nuk ishte smirëzi e nuk përgojonte njeri. Besnik Shahi ishte model i njeriut të mirë dhe i profesionistit të vullnetshëm e të përkushtuar. Po ta pyesje për një gjë, të cilën nuk e kishje të qartë, Ai bëhej “copë e thërrime” e nuk të lëshonte pa u bindur se e kishje kuptuar gjënë. Në fluturim, Besniku, gjithashtu ishte i qetë, i sigurt e pilotonte pastër. Ishja pilot më i ri; Ai ishte disa muaj më i lashtë dhe zotëronte mjaft mirë, disa elementë të domosdoshëm për të udhëhequr çiftin e aeroplanëve, në ajër. Më ka lënë mbresë të mirë fakti që Besniku më krijonte kushte sa më të mira (pilotët e kuptojnë ç’do të thotë t’i krijosh kushte shoqëruesit) për të qëndruar në formacion në çdo etapë të luftimit apo për të siguruar parrezikshmërinë e fluturimit.

Në këtë optikë, Besua jo vetëm që më lejonte rezervë shpejtësie e lartësie, por, Atij njeriu herë pas here i mbetej koka pas, për të vrojtuar nëse ishja në vendin e duhur, në formacion përpara se të bënte manovrën në çift. Nuk e shtrij gjykimin në rrafshin e aftësive vetjake të pilotimit të cilat ishin të dukshme. Mjafton të nënvizoj vetëm një fakt:

Në pranverën e vitit 1964, thuajse pas një viti nga rreshtimi i tij në formacionin e skuadriljes së dytë, Besniku, së bashku me shokët e tij të grupit: Agron Daci e Guri Merkaj, bëri një hap me vlerë në udhën e lartësimit profesional. Të tre këta, bënë kalimin nga aeroplanët Mig-17F, në ata supersonikë, gjuajtës-kapës të tipit Mig-19 Pm, i cili, i pajisur me katër raketa të drejtuara ajër – ajër dhe me llokatorin që i drejtonte ato, ishte avioni më i sofistikuar i kohës. Për t’u thënë, mbetet fakti se ky grup pilotësh ishte i dyti, pas grupit të pilotëve: Serafin Shegani; Sokrat Basha; Bilal Josja; Astrit Mersini; Nestor Dhaskali; Vasil Kromidha, që e realizuan kalimin me sukses, në aerodromin e Rinasit, pa pasur në dispozicion avionin dyvendësh të këtij tipi.

Të tre pilotët, e kompensuan mungesën e avionit dyvendësh të tipit Mig-19, me përgatitje të shumëllojta në tokë. Në këto përgatitje, pilotë të kualifikuar, me përvojë në shfrytëzimin e aeroplanit Mig-19 Pm u sqaruan rishtarëve, një nga një veçoritë e shfrytëzimit të aeroplanit Mig-19 Pm, në tokë e në ajër, si dhe duke studiuar literaturën përkatëse. Në këtë proces delikat, rishtarëve u gjendën pranë pilotët që drejtonin Skuadriljen e Parë; në veçanti, ata patën ndihmën e pakursyer dhe cilësore të Anastas Ngjeles; Halit Bulkut dhe të Mahmut Hyses, si dhe të talentuarit Haki Jupasi. Një rrethanë lehtësuese ishte dhe fakti që drejtuesit e Skuadriljes së Dytë të Regjimentit të Rinasit: Kosta Neco Dede; Gezdar Riza Veipi; Çobo Ibro Skënderi dhe Bajazit Qani Jaho para se të transferoheshin në Skuadriljen e Dytë, me qëllimin që të plotësohej kuadri drejtues i formacionit të ri luftarak, deri atëherë kishin fluturuar me aeroplanët Mig-19 Pm. Ata, të gjithë ishin pjesëtarë të dërgatës së parë që bëri kalimin në këtë tip aeroplani në Bashkimin Sovjetik, në vitin 1959. Me përvojën e tyre, ata, u dëftuan rishtarëve vështirësitë që do të ndeshnin dhe mënyrën e kapërcimit të tyre.

Në muajin korrik të vitit 1963, kur Regjimenti i Rinasit ishte në kulmin e zhvillimit të fluturimeve në elementë të përdorimit luftarak (kapje, sulme tipike, luftim ajror etj.), një pjesë e efektivit fluturues ishte me pushime; kryesisht në plazhin e Durrësit dhe në atë të Pogradecit. Besnik Shahi me këtë rast, lejes së zakonshme të pilotit, i shtoi dhe atë për martesë. Ai ishte i fejuar dhe me këtë rast, u lidh me martesë me të bukurën Xhemaile, nga fshati Shkallnuer i rrethit të Durrësit. Dasma u bë ditën e diel, në shtëpinë e gjyshes së Besos, në Shijak. Dasmë të madhe përjetoi, disa ditë me radhë, Shijaku, me aheng e me këngë e valle sa u tund dheu, boshnjake dhe nga Shqipëria e Mesme.

Në atë dasmë u zbatuan, një për një rregullat e dasmës boshnjake sipas traditës së hershme. U qëllua me armë e u kryen të gjitha ritet.

Gëzonte çifti i ri, i cili po lidhte jetën, në kulmin e moshës rinore; gëzonin e nuk mbaheshin dasmorët; “në qiellin e shtatë” ishin prindërit e Besnikut: Nënë Sherifja dhe Baba Isufi, të cilët nuk i mbante vendi nga gëzimi. Ata i gjeje sa në njërën tavolinë ku pihej e ku hahej mish duke pritur urimet e duke gëzuar tok me të ftuarit. Ata mezi e kishin pritur këtë ditë e ishin të përgatitur seriozisht për ta bërë dasmën sa më madhështore, në mënyrë që të nderonin veten, djalin pilot dhe gjithë dasmorët shumica e të cilëve ishin me prejardhje boshnjake.

Përveç të ftuarve vendas dhe atyre me origjinë boshnjake, në atë gëzim ishin të ftuar disa shokë e kolegë të Besnikut dhe shefa të tij. Mes tyre shquhej figura e Komandantit të Regjimentit të Rinasit, kolonelit “brilant” Niko Selman Hoxha. Prania e tij në tavolinën e dasmës i dha shkëlqim e nur të veçantë atij evenimenti të gëzuar. Portreti i tij i veçantë binte në sy së largu, nga veshja e aviatorit të cilën, Nikoja e mbante për merak, nga gradat dhe dekoratat që mbante dhe nga aksesorët që dëftonin se ishte fluturues. Edhe mënyra e qëndrimit të tij ku binte në sy krenaria e labit, nuk mbeti pa rënë në sy. Niko Hoxha, mes atij “lumi” punësh e fluturimeve intensive, gjeti kohë për të nderuar njërin nga pilotët e brishtë, shijakasin me origjinë boshnjake, Besnik Isuf Shahi, i cili e kishte idhull Nikon.

E meritonte Besniku ynë gjithë këtë nder. Aviatorët, me në krye Niko Hoxhën u vendosën në një tavolinë më vete, në vend të dukshëm, të rrethuar nga nderet dhe vëmendja që u përkiste. Atë natë, tavolina e aviatorëve, dhe ajo e nuses u vunë në qendër të vëmendjes. Besniku u kishte bërë ftesë shokëve dhe komandantit të regjimentit; kur i pa tek shtegu i avllisë, “iu hap syri” e iu shtua gëzimi.

Në Shkallnuer, në shtëpinë e Xhemailes tërë nur, gjithashtu u bë dasmë e madhe, me këngë e me valle dhe me hare si në dasmat durrsake. Gjëmoi ajo luginë, e bukur, e cila, me sa duket u jep banorëve diçka nga dukuria e saj. Kënga e vallja dhe hareja nuk kishin të sosur. U festua e u gëzua, siç dinë ta bëjnë dasmën vendasit me taban. Nusja, e veshur me të bardha, tërë nur, ngjante si një sirenë e dalë nga deti pranë. Xhemailja e bukur, e shoqëruar nga krushqit e të dyja anëve, u transportua në shtëpinë e dhëndrit, në Shijak, me mjete të ndryshme transporti, sipas terrenit, kohës dhe motit.

Një pjesë të udhës “të shenjtëruar”, Ajo e bëri e hipur në qerre, pastaj mbi kuaj dhe më në fund në makinën Gaz-69 të komandantit të Regjimentit të Rinasit.

Kur rrodhi afati i lejes që i ishte akorduar Besnikut, për pushime e për martesë, Ai, së bashku me Xhemailen nuse të re u vendos për të banuar në një banesë të ndërtuar posaçërisht për aviatorët, në qytezën ushtarake të Valiasit. Gjitonë të tyre, në atë mjedis ushtarakësh ishin: Niko Hoxha; Peço Polena; Haki Jupasi; Kosta Neco Dede; Ahmet Bana; Eljaz Kraja; Anastas Ngjela; Sokrat Basha; Andrea Kule; Xhevair Shega; Razip Shyti; Bego Gaba; Salih Meta; Agim Ismaili; Hamdi Mullaj; Eqerem Nexhipi; Yzedin Koçi; Nuredin Bejleri; Hajrulla Jubani; etj., etj. Në kushte tejet të vështira, rrjedhojë e një infrastrukture të varfër dhe me mundësi të kufizuara për të lëvizur, çifti i ri banoi në këtë qytezë, deri në fillim të vitit 1966, kur aviatorët, pas katastrofës ajrore të 20 nëntorit 1965, ku gjeti vdekjen i paharruari Niko Hoxha, në sy të familjeve përkatëse, u transferuan në Tiranë; disa në Laprakë e të tjerë tek Fusha e Sportit e lagjes “Ali Demi”. Në Valias, Besnik Shahi u bë për herë të parë Baba e u shtua si familje e nderuar.

Në Laprakë, çifti i ri, i shtuar, me dy djem: Arbenin dhe Torin dhe me një vajzë – Almen, kishte në shkallë shokë e kolegë të të njëjtit profesion si Haki Jupasi; Anastas Ngjela; Nestor Dhaskali; Mustafa Çici; Mustafa Gjokutaj; Agron Daci; Çobo Skënderi, Andrea Toli etj. Në katin e katërt, në një apartament të përbashkët me familjen e Andrea Petro Tolit, të cilin Besniku e kishte pasur shok grupi kur studionte në Borisoglebsk, në Batajsk, në Krasnodar e në Kushovskaja, banoi disa vite.

Nga ajo kohë ruaj një kujtim disi të veçantë, i cili ndodh rrallëherë dhe që kishte për protagonist Besnik Shahin. Siç është e njohur, në ato vite kishte vështirësi për të siguruar mishin, si ushqim i domosdoshëm për familjet e aviatorëve dhe në veçanti për mirërritjen e fëmijëve të tyre. Trajtimin në mensën e pilotëve, ku ushqimet ishin të siguruara nuk e kishin të gjithë, kuadrot, në Rinas e në reparte të tjera. Mirëpo familjet e tyre duheshin ushqyer dhe mishi, ishte deficitar e shitej me tallon.

Sido që shteti e kishte monopolizuar therjen dhe tregtimin e mishit dhe censura ishte vepruese, njerëzit bënin përpjekje si të mundnin për ta siguruar edhe këtë produkt ushqimor deficitar. Besniku kishte blerë një viç, në Thumane; djemtë e tij e kullotnin atë anës ledheve e në mezhdat e kanaleve, derisa viçi u rrit e u bë për ta therur. E biseduan e ranë dakord gjitonët që ta ndanin në pjesë dhe ta konsumonin mishin e viçit “bio”. Mirëpo dilnin disa pengesa që duheshin kapërcyer: Ku do ta thernin e do ta ripnin? Kush do të bëhej kasap? Ku do t’i gjenin mjetet prerëse që duheshin përdorur? Etj. Etj.

Me konsensus, u gjetën udhët e zgjidhjes. U vendos që si kasaphane të shfrytëzohej banja e përbashkët e dy pilotëve, në katin e katërt të banesës komunale. E ngjitëm viçin në katin e katërt, ku e priste “gijotina”. Ishte pamje fantastike e për të qeshur, një estradë e vërtetë. Disa e shtynin nga vithet; njëri e tërhiqte për brirësh, me një litar; një tjetër e mbante për bishti dhe gjedhi, i cili nuk e dinte çfarë e priste në katin e katërt, ca me hir, ca me pahir u bind. Një mendim “gjenial” gjeti kasapin.

Dikush nga protagonistët, propozoi mua për të luajtur rolin e kasapit. Si argument bindës, ai shfrytëzoi qenien time nga Laberia dhe se, sipas tij, me siguri që do të kishja therur viça edhe herë tjetër. Ma varën këmborën e nuk kishja nga t’ia mbaja. Kujt t’ia prishja? Të gjithë i kishja shokë. Pranova, por nuk kishja parë as si theren viçat e as si ripen ata.

Së shumti, në fshat, edhe kur ishte e domosdoshme, kishja therur ndonjë dele por jo viç. Nuk kishja as veglat prerëse të përshtatshme dhe as vendin ku do ta therja “viktimën”. Mblodhëm, nëpër shtëpitë e gjitonëve, thikat, hanxharet dhe sëpatat me të cilat çanin drutë. Banja ku do të kryhej “operacioni” ishte e ngushtë. Si banjat e atyre viteve. Më erdhi për hosh që më përzgjodhën për të qenë kasap, se do të më jepej mundësia të krenohesha, por, për fatin tim të keq, nuk i parashikova dot të gjitha ato që do të ndodhnin.

Nuk e dija që viçit i duheshin lidhur këmbët më parë. E godita prapa veshit, me thikë, por, kur m’u kthye viçi, nuk dija ku të shkoja. Shokët më vështronin e qeshnin. U gajasën së qeshuri; panë estradë, pa para. Për fatin tim të mirë, ishja i ri në moshë dhe i fuqishëm që e përballova. Bëra si bëra, me vështirësi të shumta ia dola.

Kuzhina dhe banja e shokut tim, u kthyen në thertore e në dyqan mishi. Pa shpërndarë akoma hisetë e mishit, u shfaq tek dera punëtori operativ i zonës. Sistemi i spiunimit kishte funksionuar.

Kur pa që të gjithë ishin oficerë aviacioni, si i zënë në faj, tha: “Edhe ju oficerët...?” Dhe iku.

Besnik Shahi kishte teknikë pilotimi të përsosur dhe zotëronte disa tipare të domosdoshme për pilotin, të cilat janë përshkruar, më lart. Në pranverën e vitit 1964, kishte lindur nevoja e shtimit të pilotëve në skuadriljen e parë, ku fluturohej me aeroplanët e sofistikuar gjuajtës-kapës Mig-19 Pm. Disa pilotë, që e kishin mësuar këtë tip aeroplani në Bashkimin Sovjetik, si: Kosta Neco Dede; Gezdar Riza Veipi; Çobo Ibro Skënderi dhe Bajazit Qani Jaho, kishin kaluar në Skuadriljen e dytë, si drejtues të hallkave fluturuese. Ky fakt ishte në të mirë të atyre pilotëve që futeshin në programin e kalimit në këtë tip aeroplani.

Mbi bazën e pastërtisë së teknikës së pilotimit dhe tipareve vetjake të qenësishme, u përzgjodhën për të kaluar në aeroplanin gjuajtës-kapës me raketa të drejtuara ajër - ajër, Mig 19 Pm, pilotët: Besnik Shahi; Guri Merkaj dhe Agron Daci. Të tre nuk kishin mbushur as vitin e parë të fluturimit në aeroplanin e ndërmjetëm Mig-17F. Kalimi u krye në aerodromin e Rinasit, pa pasur në shfrytëzim aeroplanë mësimorë dyvendësh. Të tre pilotët e kalimit, mungesën e avionit dyvendësh e kompensuan me studimin e literaturës përkatëse dhe të instruksionit të teknikës së pilotimit, kurse veçoritë praktike të shfrytëzimit, i mësuan nga shpjegimet e pilotëve me përvojë: Haki Jupasi; Anastas Ngjela; Lulo Musai; Mahmut Hysa dhe Halit Bulku.

Ishte grupi i dytë i pilotëve që kalonin në aeroplanin Mig-19 Pm, në këto kushte. Më parë kishin kaluar: Serafin Shegani; Sokrat Basha; Bilal Josja; Astrit Mersini; Nestor Dhaskali; Vasil Kromidha e Niko Hoxha. Madje, ky, i fundit, me sedër të shtuar, meqenëse ishte komandant regjimenti, kaloi në aeroplanin e sofistikuar, i vetëm. Përvoja ekzistonte por dhe vështirësitë ishin të shumta. Njohuritë teorike, në këtë rast janë të domosdoshme, por shprehitë praktike, fitohen vetëm me fluturim. Mospasja e një aeroplani mësimor, në fakt ishte një mangësi jo e vogël; por pilotët e rinj e përballuan sfidën dhe dolën faqebardhë.

Besnik Shahi, me vullnetin dhe me këmbënguljen që e karakterizonte, nuk iu nda asnjëherë, zbatimit të programit ajror të çdo viti dhe nga fluturimi në fluturim pati progres. Por inatçiu shpirtkatran, nuk e kishte harruar “bënë” që kishte bërë, kur Besua ia ktheu fjalën dhe gjeti rastin për ta hequr atë deli pilot, për të cilin shteti kishte shpenzuar qimet e kokës, për ta bërë pilot dhe u hakmor. Tok me disa të tjerë si Lulo Musai; Halit Bulku; Llazar Çupa; Skënder Kanina; Mustafa Çici; Bajazit Jaho etj. i hoqën Besnikut të drejtën e fluturimeve në aeroplanët Mig-19 Pm dhe e çuan të fluturonte në ata me helikë të tipit An-2, në Skuadriljen e Transportit. U habita kur e gjeta, komandantin tim të parë, në këtë repart dhe në atë tip avioni. Megjithatë, Besniku, tip i qetë e i pasionuar pas fluturimeve, e përjetoi pa zhurmë këtë ndëshkim të pamerituar e të pamotivuar. Ai kënaqej kur çohej në ajër dhe bëri çmos derisa e përvetësoi në perfeksion aeroplanin e ri, pavarësisht se as që mund të krahasohej me atë aeroplan, të cilin kishte shfrytëzuar boshnjaku në origjinë deri atëherë.

Janari i vitit 1968 e gjeti Besnikun në Shkollën e Aviacionit, në Vlorë, në cilësinë e instruktorit të teknikës së pilotimit, në aeroplanët Tip-61, një variant ky i avionit Jak-18A. Në atë vit, përpara shkollës së Aviacionit u paraqit kërkesa për më shumë pilotë. Repartet e aviacionit; në veçanti Regjimenti i Helikopterëve, kishin “uri” për pilotë të rinj. Shkolla e Aviacionit u detyrua të formonte një skuadrilje të dytë me helikë, për të përballuar kërkesën e reparteve. Një grup pilotësh të Skuadriljes së transportit në përbërje të të cilit ishin: Ylber Laknori; Llazar Çupa; Skënder Kanina; Sotiraq Gjylameti; Besnik Shahi dhe Niazi Nelaj, u komanduan, një vit, në Shkollën e Aviacionit, në Vlorë.

Çdo instruktori të teknikës së pilotimit iu caktuan katër studentë për pilotë. Grupi i instruktorëve të ardhur nga Tirana, ashtu si të tjerët që ishin efektivë të shkollës, u sistemuan në mjediset e Regjimentit “Peza” të qytetit “Stalin”, në Urën Vajgurore. Një herë në javë, si rregull në fundjavë, me një mikrobus të posaçëm grupi i instruktorëve të ardhur nga Tirana shkonte pranë familjeve. Fluturimet me studentët për pilotë u kryen me ngritje e me ulje në fushën e blertë të Regjimentit “Peza”.

Në muajt e parë të vitit 1968, pilotët e ardhur nga Tirana, kryen një sërë mësimesh metodike dhe morën fluturime për t’u praktikuar nga kabina e dytë, si instruktorë, në fushën e blertë të aerodromit të Vlorës. Gjatë kësaj kohe, instruktorët u njohën me studentët përkatës dhe kështu u formuan grupet e fluturimit.

Komandant i Skuadriljes së Dytë, të sapoformuar u caktua piloti me përvojë të gjatë devolliu Nehar Jazexhiu, i cili, në fakt është i vetmi instruktor i teknikës së pilotimit i përgatitur posaçërisht dhe me program të plotë në shkollën sovjetike të aviacionit “Valeri Pavllovic Çkallov” të Borisoglebsit. Pilotët që shkuan të komanduar në ndihmë të shkollës së Aviacionit, përveç Ylberit dhe Sotiraqit, të tjerët kishin fluturuar në aeroplanët reaktivë gjuajtës-bombardues dhe kjo ishte një përparësi jo e pakët.

Fluturimet me studentët nisën pas dy javësh përgatitjeje në tokë, ku u sqaruan në detaje të gjithë elementët e fluturimit. Fluturohej me dy turne: njëri paradite, tjetri - mbasdite. Preferonim turnin e parë, jo vetëm se në mëngjes temperaturat relativisht të ulëta dhe mungesa e pranisë së erës, e bënin fluturimin më të qëndrueshëm, por dhe studenti, në këto kushte përftonte më tepër nga ato që i dëftonte instruktori i tij. Turni i mbasditës, shoqërohej me erë e me turbulenca të ajrit dhe temperaturat e larta të ajrit nuk janë të favorshme për funksionimin e motorëve me pistonë. Me Besnikun ishja në të njëjtën katërshe. Komandant i katërshes ku bënim pjesë ishte piloti me përvojë në fluturime me aeroplanë gjuajtës-bombardues, Skënder Mersin Kanina.

Një ditë, kur po përgatiteshim për praktikim në çift në rrugëkalim, mbasi hodhëm në hartë rrugëkalimin dhe pamë se udha ajrore kalonte pranë qytetit të Fierit dhe ishja në rolin e drejtuesit të çiftit (të dy fluturonim me studentë në kabinën e parë), Besniku më kërkoi t’i bëja një nder: “Kur të jemi afër qytetit të Fierit - tha Ai - të lutem kalo mbi bulevardin kryesor të qytetit që mban emrin ‘Enver Hoxha’, në lartësi kositëse (pak mbi tarracat e pallateve), në ‘x’ vend, ku banon e përzgjedhura për t’u fejuar nga studenti im Sinan Çela - Nadirja. Sinani, i cili ndodhet në kabinën e parë të avionit, kërkon ta shfrytëzojë këtë fakt si një argument plus”. E zbatova kërkesën e Besos dhe, kur zbritëm në tokë, të dy më falënderuan. Ia bëra qokën shokut tim, por, natyrisht - duke shkelur disiplinën ajrore.

Do t’ju rrëfej edhe një episod tjetër interesant nga puna e përbashkët me Besnik Shahin, episod i cili, mendoj se ia shton vlerat atij burri: Në 5 shtator të vitit 1971, me një aeroplan An-2 që kishte fluturuar mbi fushën e Myzeqese, për pluhurosjen e të vonave nga ajri, ngjau një katastrofë ajrore, në të cilën humbën jetën Refit Jazoj (ndjesë pastë) dhe Muharrem Hida (ndjesë pastë) dhe u plagosën rëndë: Petrit Shima (ndjesë pastë), teknik borti dhe Rrapi Kondakci, mekanik avioni. Analiza e katastrofës ajrore mes të tjerave arriti në përfundimin se fusha e blertë e Lushnjës (pranë kthesës që të çon në Sektorin “Plug”), nuk i plotësonte kushtet për t’u ngritur e për t’u ulur normalisht për avionin An-2. Prandaj u vendos që fushata e spërkatjes së të lashtave, në pranverën e vitit 1972 derisa të ndërtohej një fushë tjetër, në “zemër” të Myzeqese, të kryhej nga aerodromi i Qytetit “Stalin” (brezi jeshil).

Për këtë qëllim, në muajin prill të vitit 1972, dy aeroplanë An-2, të pajisur me aparatura për spërkatje dhe me personel të plotë, u ribazuan në aerodromin e Regjimentit “Peza” të Qytetit “Stalin”. Aeroplanët u parkuan, në lëndinën e blertë, midis çiftit roja dhe pikës së drejtimit të fluturimeve. Ishja përgjegjës i grupit dhe drejtues i fluturimeve të ekipazheve të spërkatjes. Herët në mëngjes, pa ikur vesa, bëja një fluturim kolaudues dhe pastaj ulesha në karrigen e udhëheqësit të fluturimeve. Ushqeheshim e flinim në Turizmin e Beratit. Një mikrobus i tipit “flamuri i kuq”, me shofer Sejdin Gjonin, na transportonte, në kushte optimale.

Një ditë, pas punës dhe mbasi kishim drekuar e duhet të pushonim në hotel, dy komandantët e ekipazheve: D. Xh. dhe A. V., të dy të njohur si përdorues të alkoolit, pas drekimit, e kishin tepruar me përdorimin e pijeve të forta, në aneksin e restorantit të turizmit dhe të dehur, kishin bërë zhurmë e kishin shqetësuar klientët. Drejtori i hotelit, më erdhi në dhomë e më rrëfeu ngjarjen. U komunikova, të dyve se ishin të pezulluar nga fluturimet e spërkatjes, me qëllim që të sigurohej parrezikshmëria e fluturimeve. I shqetësuar, telefonova në Tiranë, në Vendkomandën Qendrore të Aviacionit, ku komunikova me shefin e këtij institucioni - M.A., i cili ishte specialist aviacioni.

I kërkova të ndërmjetësonte pranë komandës së Skuadriljes së Transportit, për të dërguar, në vend të pilotëve të pezulluar nga fluturimi, dy pilotë të tjerë, të cilët, mundësisht të ishin pa të tilla vese. Njërin nga pilotët, e kërkova me emër. Ai ishte Besnik Isuf Shahi, vlerat dhe karakterin e të cilit i njihja mirë. Erdhën dy pilotë të tjerë dhe puna vijoi normalisht; fushata e spërkatjeve u mbyll me sukses.

Besnik Shahi, si njeri pa pretendime për karrierë e për poste ushtarake ishte eksigjent në kërkesat për të përvetësuar në detaje veçoritë e shfrytëzimit të aeroplanit An-2, në të dhjetë versionet e përdorimit. Në këtë çështje, Ai nisej nga mendimi i lashtë se “Kur nuk ke pulën; do të hash edhe sorrën!” Nuk kishim të bënim me nënvlerësim të aeroplanit me shpejtësi të vogël por me manovrim të lartë, as me fyerje për ata që i menaxhonin këta aeroplanë. Fluturimin me An-2, Besniku e çmonte si çdo fluturim. Ai brengën e mblonte përbrenda dhe mendja i shkonte tek vitet e “arta”, kur ngrihej në ajër me aeroplan mbizanor të sofistikuar të tipit Mig-19 Pm. Niku e kishte një ëndërr e një shpresë se një ditë do të dilte në shesh e do të fitonte e vërteta mbi intrigën.

Këto, Ai, i mëkonte me vullnetin e tij të rrallë për të fluturuar dhe me karakterin e tij kryengritës e kokëfortë.

Mirëpo, në një kohë kur Besniku ishte i përfshirë në vorbullën e të nxënit të veçorive të avionit An-2 dhe ëndërronte të rikthehej andej nga kishte ardhur, ndodhi ajo që, vetë Besniku nuk do ta dëshironte kurrë. Çfarë kishte ngjarë dhe si? Të ligjtë kishin sajuar të pavërteta si lidhja e vjehrrit të tij me armiq të pushtetit popullor dhe strehimi prej tij i diversantëve, gjë që ishte një absurditet i madh. Sipas rregullave të kohës, Besniku, para se të fejohej me Xhemailen kishte marrë miratimin e Partisë, por, pas kaq vitesh, na doli ndryshe. Ata që sajuan intrigën kundër Besnikut, përdorën presione, shantazhe e kërcënime për të ndarë gruan me tre fëmijë; dhe me dredhi e pabesi, kërkuan ta futnin Beson në kurth që Ai të bëhej pjesë e rrjetit të informatorëve të sigurimit si dhe përdorën forma të tjera, presioni, të njohura e të panjohura. Mirëpo “kokëforti” e “kokëshkreti” Besnik Shahi, me edukatën që kishte marrë, në familje e në shoqëri, ku ndershmëria dhe drejtësia ishin “flamurët” e tij të betejës, u rezistoi të gjithë presioneve dhe ruajti pastërtinë e figurës së panjollosur.

Atëherë u “luajt” karta e fundit, për të arritur qëllimin ogurzi. U fut në lojë sekretari i organizatës bazë të Partisë dhe Sekretari i Komitetit të Partisë së Aviacionit i cili, sipas normave të partisë shtet që drejtonte gjithçka, e thirri Besnikun dhe i komunikoi se duhet të largohej nga aviacioni. Pikë e zezë! E ashtuquajtura “Fshesa e hekurt”, e cila largoi nga aviacioni, pilotë cilësorë si Anastas Ngjela; Çobo Skënderi; Lulo Musai (Spahaj); Tomorr Avdia; Agim Vodopi etj., kapi dhe Besnik Shahin. Ishte pranvera e vitit 1975. Po përgatiteshim për të shkuar në fushatën e spërkatjeve pranverore të bimëve të arave (graminaceve). Një ditë, e kërkuam Besnikun që të përgatitej, me ne, si përherë por nuk e gjetëm; as në klasë, as në angar, as në vendqëndrim.

Ai kishte marrë urdhër të bënte dorëzimet, me urgjencë e të largohej nga reparti. Nuk e dinim e nuk na e merrte mendja, këtë urdhër ogurzi, të Partisë shtet, e cila u bë ekzekutore e një padrejtësie të madhe. Erdhi për t’u ndarë, me ne që e donim dhe na donte shumë, Besua ynë i pastër si qelibari. I kishte “lëshuar flatrat”, siç përdoret rëndom në aviacion, kur duhet identifikuar një i mërzitur, i cili qëndron “hundë e buzë”. Nuk na vështronte dot në sy. Edhe për ne nuk ishte gjë e lehtë.

Na u dhimbs shumë largimi i njeriut e pilotit të mirë, nga radhët tona. Pyesnim njëri-tjetrin, me sy e me zë, për të mësuar diçka mbi ndodhinë e beftë që bëri bujë jo më kot. Vetëm ndonjë partiak e dinte të vërtetën por kishte frikë ta përhapte atë. Duhet ta njoftonte i pari, ai, sekretari i komitetit të Partisë. Një kasnec i dërguar prej tij, na mblodhi në sallën e mbledhjeve e na lexoi një “ferman” i cili më ngjau si pretencë prokurori. Asnjeri nuk pipetinte, nga frika e hakmarrjes pa shkak.

Na befasoi e na ra si bombë ky urdhër, i cili shkaktoi shumë dhimbje, të cilën, çdo njeri e mblonte përbrenda. Besniku, pas dorëzimeve, u largua nga postablloku i repartit, me lot në sy e me kokën pas, i përcjellë nga sytë tanë, gjithashtu të përlotur.

Se çfarë ka ndjerë Ai njeri, nga kjo “bombë” e papritur, vetëm shpirti i tij e di. Ne, shokët e tij mësuam se, si të tjerët që u shpallën armiq, pa qenë të tillë, edhe Besniku kaloi një kalvar vuajtjesh torturuese. Shokët nuk e takonin dot se spiunët ishin sheshit e nuk i ndaheshin, këmba-këmbës viktimës; vetë Besniku i cili i donte shumë shokët, me zemrën e tij të madhe e me shpirtin e pastër, i ruante shokët nga ndonjë provokim helmues.

Ishte i ri e në familje kishte tre fëmijë. Kërkoi punë, pa pretendime; çdo lloj pune, por nuk e pranonin, në asnjë vend, mbasi biografinë e tij e kishin nxirë zemërzinjtë. Kjo e brengosi shumë njeriun që nuk ndjente asnjë faj e asnjë lloj përgjegjësie për gjendjen e tij të re të shkaktuar nga inatçinjtë hakmarrës. Më në fund u gjet një njeri zemërbardhë, i cili e rekomandoi Beson, tek motra e tij, shefe kuadri në një ndërmarrje të Tiranës dhe Besnik Shahi nisi punë si roja i ndërmarrjes. Bënte çmos, kur shkonte në punë e kur kthehej prej saj të mos ndeshte rrugës shokë të tij. U shmangej sidomos stacioneve të autobusëve, ku kishte grumbullime njerëzish e mund të ndeshte ndonjë pilot.

Meqenëse kishte banuar në të njëjtën hyrje, me shokun e tij të shkollës e të punës Andrea Petro Toli (ndjesë pastë), kur e takonte në rrugë, i jepte dorën. Kaloi në atë barakë me përmasa të kufizuara, plot 15 vjet.

Ndarja nga jeta e bashkëshortes simpatike dhe besnike, Xhemaile, nënë e tre fëmijëve, e rëndoi shumë gjendjen emocionale të Besnik Shahit. Por, vullneti i tij i hekurt dhe dashuria për jetën, të spostuara tashmë tek dashuria për fëmijët dhe tek kujtimi për të ndjerën, e bënë “heroin” tonë ta përballonte edhe këtë fatkeqësi të rëndë. Duhet theksuar fakti i kuptimtë se për Besnik Shahin, pas ndarjes nga jeta të bashkëshortes; tre fëmijët e tyre, të cilët ishin rritur jo me pekule por me kërkesa të rrepta për t’u bërë qytetarë të edukuar për së mbari e të qytetëruar, siç u bënë, ishin ngushëllimi i vetëm i tij. Nën kujdesin e Torit, djalit të dytë dhe nuses së tij, Besniku përcolli vitet e rënda të pleqërisë vetmitare. Përditë shkonte në lokalin e preferuar prej tij, pranë shkollës “Sabaudin Gabrani”, ku kalonte disa orë, me gotën e rakisë përpara të shoqëruar me një kafe të fortë, mes kujtimeve të së shkuarës. Pinte shumë cigare Besniku.

Kohët e fundit, Ai e shtoi së tepërmi duhanpirjen.

Dilte në kafeteri çdo ditë. Duke u mbajtur pas bastunit, Besua i moshuar e i rrëgjuar, çapitej me vështirësi, herë i vetëm e herë i shoqëruar nga Tori, përcillte disa orë, i zhytur në kujtime e në mendime. Vetëm dhjetë ditët e fundit të jetës Besua nuk doli në lokalin e tij të preferuar.

Kur kuptoi se mund të ikte nga kjo botë, Ai kërkoi djalin e madh, Arbenin, i cili ndodhej në Belgjike dhe Almen, vajzën e vetme. I donte t’i kishte përpara syve fëmijët dhe t’i vështronte të tre bashkë, para se të mbyllte sytë përjetë. Ky ishte dhe amaneti i tij: “Dua të jeni të bashkuar e të përkrahni njëri-tjetrin, ju pastë Baba...!” Për çudi e në kundërshtim me praktikën e përgjithshme shumëvjeçare, sipas të cilës, kur një njeri që lëngon, me të parë njeriun e largët që pret - fiket; Besniku, përkundrazi, kur pa me sy Bënin, u gjallërua e u bë më optimist dhe jetoi edhe disa ditë më pas.

Besnik Isuf Shahi u nda nga jeta, në Tiranë, më 13 tetor të vitit 2015, në shtëpinë e tij, pranë ish-punëtorisë ushtarake, i rrethuar nga fëmijët, të afërmit dhe dashamirësit e tij. Përcjellja në banesën e fundit, u bë, të nesërmen, më 14 tetor 2015, në varrezat publike të Sharrës, në Tiranë. Fjalën e lamtumirës e mbajti ish-piloti Sami Guzina, bashkëkohës dhe me të njëjtën origjinë - boshnjake.

Epilog

Është folur e është përfolur gjerësisht, sipas oreksit dhe këndvështrimit të njerëzve se “x” apo “y” – është i fortë. Opinionistët nuk harrojnë të shtojnë se të preferuarit e tyre, duke bërë këtë e atë gjë të pazakontë, kanë zënë vend në aradhën e njerëzve çudibërës të cilët kanë përballuar vështirësi e kanë kapërcyer pengesa. Përjashtuar ata që i atribuojnë vetes merita të pamerituara, të tjerat, padyshim që janë vlera, të cilat nuk mund të bëhen “qyrk” i atyre që nuk i kanë.

“Heroi” i këtij rrëfimi, boshnjaku në rrënjë (origjinë) – Besnik Isuf Shahi, i lindur e i rritur mes muhaxhirëve të Borakes, të cilin e kam njohur nga afër, në detaje dhe për një kohë të gjatë, i kishte të gjitha tiparet e domosdoshme që mund të thuhen për një njeri të mirë. Mendoj se kryefjalë e të gjitha thënieve pozitive në adresë të tij është: “Besniku mposhti veten!” Ndonjëri mund ta shtrojë çështjen: “Besniku ishte vetvetja e për këtë nuk ia gjeje shokun”. Dakord! Ai njeri kishte qëmtuar e kishte shtresëzuar mjaft tipare të qenësishme. Besua, disa tipare i shpaloste hapët e ia vështronin të tjerët, teksa, disa të tjera, të cilat mund të ishin vlerë e vlerave të tij, i mblonte fort brenda qenies së vet.

Në një stad të caktuar të jetës, Besnik Shahit i lindi dëshira për të fluturuar. Të fluturuarit, Ai e bëri pasionin dhe qëllimin e jetës. Në masë e në forma nga më të ndryshmet, cilido që ka shijuar fluturimin (jo në rolin e pasagjerit), me siguri është dashuruar me ajrin dhe është bërë mik i tij. Vështirë të numërohen e të bëhet një bilanc i saktë i atyre që e kanë dashur me shpirt ajrin, aeroplanin dhe fluturimin e janë bërë njësh me të. “Heroi” i këtij rrëfimi, “rrebeli kokëkrisur” Besnik Isuf Shahi, e kishte një ëndërr, të cilën e synoi por nuk e lanë ta realizonte. Ai, nëpërmjet fluturimit i kishte vënë vetes disa objektiva e kishte parashikuar disa caqe ku do të trokiste fort puna e tij.

Por ëndrra që thuri për shumë kohë, djaloshi me origjinë boshnjake, Besniku ynë i mrekullueshëm, papritur u pre në mes, që në fillimet e saj e vrulli që kishte marrë u kthye në të tatëpjetë. Ajo që ngjau ishte frut i veprimtarisë kriminale të të pabesëve, inatçorëve, hakmarrësve të paskrupullt, puthadorëve mehmurë e zemërzinj, të cilëve Ai ua dinte emrin e i njihte mirë. E veçanta e kësaj ndodhie lidhet me faktin se Besnikut nuk i shkoi kurrë në mendje të hakmerrej kundër tyre. Brengën që kishte, Besniku e mblojti përbrenda vetes e nuk ia dëgjoi njeri zërin e protestës. “Le të hakmerret Zoti për mua!” – mendonte Niku.

E renditën në radhët e armiqve, pa qenë i tillë dhe i hoqën të drejtën e fluturimit. E thënë ndryshe, Besnik Shahit, me këtë masë ekstreme, i hoqën shpirtin, i zhbënë ëndrrën e jetës, e privuan nga dashuria e tij e parë dhe e madhe. Ishte i ri në moshë të re (37 vjeç) dhe kishte energji për të punuar në mënyrë që të ushqente veten dhe familjen (bashkëshorten dhe tre fëmijë të parritur).

Zemërzinjtë ia kishin nxirë biografinë e asnjeri nuk e pranonte në punë, qoftë dhe në një punë të rëndomtë krahu. Pikë e zezë! Besua nuk i kishte bërë keq asnjeriu; Ai njeri, as mizën e dheut nuk e shkelte kur e ndeshte në udhë. Ditët pa punë, mbyllja në shtëpi i vetmuar, largimi i detyruar nga shokët ishin dënim i rëndë për atë që ishte ndjerë “shqiponjë e lirë”. Për fatin e mirë të Tij e të fëmijëve, u gjend një njeri me shpirt të mirë i cili shfrytëzoi koniunkturën, sidomos lidhjet familjare me një personalitet që drejtonte sektorin e kuadrit në Ndërmarrjen e Gëzof - Galanterise, në Tiranë, ku Besnikun e sistemuan roja. Aty, Ai përcolli plot 15 vjet.

Në atë barakë me përmasa të kufizuara, Besniku, në vetmi, kushedi sa herë kaloi si në një film tërë fillin e jetës së tij, siç i erdhi; me të mirat dhe me prapësitë që i ndodhën. Nuk i donte ato sanksione të egra e nuk i meritonte, por i ligu vetëm ligësi di të bëjë.

Torturues ishte takimi me shokët, qoftë dhe në rrugë e fare rastësisht, të cilët i donte shumë. Me qëllim që mos të takonte shokët, Besniku ishte i detyruar të kalonte rrugicave, kur shkonte në punë e kur kthehej prej saj. Ai u shmangej grumbullimeve të njerëzve në stacionet e autobusëve dhe, kur vështronte së largu ndonjë shok të tij, i shmangej, me zigzage, për të “prishur syrin e keq”. Në këtë mënyrë Besniku mbronte shokët, jo veten.

E dinte mirë Besniku “qelibar” se i kishte nga pas, në çdo hap, spiunët, të cilët fërkonin duart kur kishin ndonjë spiunim për t’u raportuar shefave të të njëjtit lloj. Vetëm Andrea Petro Tolin takonte rrallëherë, mbasi e kishte pasur shok shkolle e koleg pune dhe gjiton në një hyrje të përbashkët kur ata u bënë familjarë.

Në atë barakë, Besniku kujtonte fëmijërinë, rropatjen pas shokëve, për të gjuajtur mëllenja e për t’u larë në Erzen; vitet e shkollës ku veçonte ata në Politeknikumin “7 nëntori” ku u rrit e u maturua. Me shumë nostalgji kujtonte vitet që përcolli në shkollën e aviacionit, në Bashkimin Sovjetik e në Kinë dhe vitet e “arta” të shërbimit në Rinas, ku veçonte kalimin në aeroplanët supersonikë Mig-19 Pm. Besniku, siç thotë shoku i tij i grupit Guri Merkaj, “... Besniku ka qenë njeri me ekuilibër e me sjellje normale...” Ai kur u maturua e u poq, gjatë kohës kur studionte për t’u bërë pilot, pati dhe ndonjë lidhje të çiltër dashurie. Në Batajsk, Besniku u njoh e u dashurua me studenten e Fakultetit Pedagogjik të qytetit të Rostovit mbi Don, biondinën Tamara, e cila u dashurua marrëzisht pas simpatikut nga vendi ynë – Besnik Shahi.

Por dashuria e madhe Atij i erdhi më vonë. E bukura Xhemaile, me të cilën Ai lidhi jetën e së bashku sollën në jetë tre fëmijë të mrekullueshëm, ishte shoqja e tij e jetës dhe lidhja mes tyre, njohu vetëm lulëzim.

Besnik Shahi, nuk është më në jetë. Sipas ligjeve të natyrës, të cilat nuk dinë të bëjnë përjashtim, Besnik Isuf Shahi, u nda nga jeta, në moshën 79 vjeç. Më shumë se vitet që mbante mbi supe, Besnikun e plakën dhe e rrëgjuan, hallet e rënda që përcolli. Heqja e të drejtës së fluturimit, kufizimi i marrëdhënieve me shokët; ndarja nga jeta, para kohe e bashkëshortes simpatike dhe besnike dhe brenga që mblonte përbrenda lidhur me fluturimin, ishin disa nga pikat nevralgjike jetësore që e gërryen atë “div”. Megjithatë, Besnik Shahi, ai deli njeri e pilot i talentuar, me emrin e mirë dhe me tre fëmijët që la pas; njëri më i mirë se tjetri, nuk është më mes nesh. Por, kujtimi i tij i ndritur nuk tretet.

Jeta, Besnikut nuk i erdhi siç do ta donte e siç e meritonte. Ajo nuk qe një jetë si gjithë të tjerat, por ishte një stuhi që nuk ka të ndalur. Besniku e jetoi jetën, siç i erdhi e u ndesh me të papriturat ballazi e me guximin e njeriut që nuk pajtohet lehtë me të keqen e stisur. Nëse i mbeti ndonjë peng, ai duhet kërkuar në largimin e tij nga fluturimi, i cili ishte mjaft i rëndë. Aq shumë e donte ajrin dhe fluturimin Ai njeri, sa edhe njërit nga djemtë, Torit, donte t’ia vinte emrin aviator, por hasi në kundërshtimin e nëpunëses së gjendjes civile. Shpesh ishte dëgjuar të thosh: “Si nuk ka një varr, në qiell, le të ishja unë i pari që ta kishja varrin atje lart, në hapësirën qiellore...?”

Vitet e fundit të jetës, Besniku i përcolli në Tiranë, në një banesë komunale pranë ish-Punëtorisë Ushtarake, në kujdesin e të birit, Torit dhe të bashkëshortes së tij. Dhjetë ditët e fundit të jetës, Besniku nuk doli dot tek vendi i tij i preferuar; tek kafeteria pranë shkollës “Sabaudin Gabrani” por u dergj, në shtrat. Kërkoi të vështronte Bënin, djalin e madh të tij i cili punon e banon në Belgjike, para se të jepte shpirt. Arbeni erdhi, me urgjencë por, për çudi, ngjau diçka tjetër, jo si në rastet kur ai që lëngon sapo vështron atë që pret, të largëtin, fiket; Besniku, përkundrazi, u gjallërua dhe jetoi edhe disa ditë. Amaneti i tij ishte për fëmijët. Ai u tha: “U pastë Baba; dua të jeni përherë të bashkuar!”

Vdekja e Besnik Shahit, solli shumë hidhërim e lot. U fik një njeri që bëri histori. Vërshuan në kortezhin mortor që e përcolli për në banesën e fundit, në datën 14 tetor të vitit 2015, sa nuk kishje ku të hidhje kokrrën e mollës. Fjalën e lamtumirës e mbajti piloti veteran me origjinë boshnjake, shijakasi Sami Guzina. Varri i Besnikut ndodhet në varrezat publike të Sharrës, në Tiranë.

Shkroi Niazi Xhevit Nelaj, shok i Besnikut. Në Tiranë, shkurt – mars 2019